79,007 hemşire olduk

hemsireyiz.biz
şunda ARA
.

sağlık kavramı üzerine yükseklisans kavram dersi ödevim: kaynakça gösterilemez ama kullnılabilir

Son Mesajınız 09-12-2007, 19:50 meral92 tarafından gönderildi. 2 yanıt.
Mesajları Sırala: Önceki Sonraki

  •  02-02-2007, 20:53 2051

    sağlık kavramı üzerine yükseklisans kavram dersi ödevim: kaynakça gösterilemez ama kullnılabilir

    Günümüz sağlık anlayışı; birey, aile ve toplumun sağlığını koruyan, sürdüren ve geliştiren sağlık merkezli bakım yaklaşımını öngörmektedir. Bu anlayış; bireyin iyilik halini koruyacak, sürdürecek ve geliştirecek davranışlar kazanması ve kendi sağlığı ile ilgili doğru kararlar almasını sağlamak üzerine dayandırılmıştır (Ayaz, Tezcan, Akıncı 2005). Hemşire, birey aile ve toplumun sağlığını koruma, geliştirme ve hastalık durumunda iyileştirme sorumluluğu olan profesyonel olduğundan sağlığın tanımlanması ve irdelenmesi hemşirelik açısından önemlidir (Birol,2004). Sağlık, 19. yüzyılın ortalarında hemşireliğin temel amacı olarak ortaya çıkmış ve hemşirelik bilgisinin özü olarak görülmüştür. (Jormfeldt., Svenderg , Arvidsson 2003). Hemşireler, bireyi hastalığa yatkınlaştıran gerçek ve olası risk faktörlerini tanımlayıp, insanı her boyutuyla bir bütün olarak değerlendirirler ve aile ve toplumla olan etkileşimlerini gözlemlerler. Ayrıca sağlık aktivitelerini kullanan ve sağlığı koruma, hastalığı önleme stratejilerini içeren hemşirelik girişimleri, sağlığı optimum düzeye getirmek ve sürdürmek için hastaya yardım eder. Bu yüzden, sağlık kavramını ve adaptasyon sürecini anlamamız gerekmektedir(Potter, Perry 1999).

    Sağlık, evrensel bir kavram olmasına karşın, herkesin kabul ettiği bir tanımı yoktur. Geçmiş yıllarda hastalık ve sakatlığın olmayışı olarak tanımlanırken günümüzde Dünya Sağlık Örgütü tarafından yalnızca hastalık ve sakatlığın olmayışı değil, bedenen ruhen ve sosyal yönden tam bir iyilik hali olarak tanımlanmaktadır. İnsan çok boyutlu bir varlıktır. İnsanı etkileyen sağlık ve hastalık gibi kavramların da insanın her boyutuyla ilişkilendirilerek açıklanması gerekmektedir. Bu nedenle sağlık kavramının fiziksel, sosyal, duygusal ve kültürel yönleri ele alınarak çok farklı tanımları yapılmaktadır. Dünya Sağlık Örgütünün sağlık tanımının yeterliliği tartışılmakta, ütopik bulunmaktadır. İyilik hali sağlık ve hastalık kavramlarının algısal boyutu vardır ve objektif olarak ölçülmesi güçtür. (Öz,2004; Poter, Perry 1995; Potter, Perry 1999, Birol, 2004). Ancak bu tanım çok boyutlu olarak sağlığın ilk modern tanımı olması ve holistik kavramını destekleyen özelliklere sahip olması açısından önemli ve 1946 yılından beri Dünya Sağlık Örgütü tarafından kabul edilen bir tanımdır. İnsan yaşamının psikolojik, sosyal, kültürel ve fiziksel unsurları arasındaki karşılıklı etkileşimi yansıtır (Chitty 1997, Potter, Perry 1999).         

    Sağlık kavramını subjektif ve objektif olarak ikiye ayırıp incelemek iyilik halinin tam anlamıyla anlaşılmasını sağlayacaktır. Subjektif olarak sağlık, kişinin kendisinin fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden durumunu algılaması olarak belirtilmiştir. Bu bakış açısına göre, kişi hasta olmadığı halde kendisini hasta ya da hasta oluğu halde sağlıklı olarak algılayabilir. Bu nedenle kişinin subjektif sağlık anlayışı bilinmelidir. Objektif olarak sağlık, doktor muayenesi ve tanı testleri sonuçlarına göre belirlenen hastalığın olup olmadığının değerlendirilmesidir. Bu durumda bir kişiye sağlıklı diyebilmek için bireyin kendini subjektif olarak sağlıklı algılaması ve hem de objektif olarak gerçekten sağlıklı olması gereklidir( Velioğlu, Öz, İnanç ve ark. 1999, Birol 2004)

                Sağlık pek çok bileşenden etkilenmektedir. Bunlar genetik değişkenler, fizyolojik süreçler, psikolojik değişkenler, ruhsal özellikler, cinsiyet, sosyoekonomik durum, yaş, inanç ve bilgiler gibi daha fazla çoğaltılabilecek özelliklerdir (İnanç ve ark 1999, Ergül 2005).

    . Dunn, sağlığı hastalığın bir karşıtı ve homeostazisle ilgili bir durum olarak tanımlar. Yüksek düzey iyiliği, bir ucunda yüksek düzey iyilik ve diğerinde ölüm ile olan bir süreklilik olarak sağlığı tanımlamıştır. Sağlık skalası, çevre ekseniyle sağlık eksenin kesiştiği yer olarak tanımlar. Bu skala refahtan hastalığa olan sürekliliği açıklamaya çalışmıştır.  Dunn, bu skalayı bir sağlık ızgarası olarak düşünür; 1) uygunsuz çevre koşullarında kötü sağlık durumu 2) uygun çevre koşullarında kötü sağlık durumu 3) Uygun olmayan çevre koşullarında yüksek düzeyli iyilik hali 4) uygun çevre koşullarında yüksek düzeyli iyilik hali(Velioğlu 1999,Chitty 1997, Leddy, Pepper 1993).        

     Ayrıca Dunn, tam sağlık ve iyilik hali arasında bir farklılık olduğunu ifade etmiştir. Tam sağlık hali bireyin çevresine adaptasyonunun pasif bir durumudur. İyilik hali ise bireyin potansiyelini tam olarak kullanmasına yönelik dinamik bir gelişimi gösterir. Dunn’un iyilik hali ile ilgili açık-kapalı kavramı bulunmaktadır. Bu kavrama göre “iyilik hali” kişinin doğası ve çevresi değiştikçe sürekli değişen bir durumdur(Velioğlu 1999).

     

     

    En Uygun Çevre

                                                          Ç

                            Korunmuş en       E  Yüksek düzeyde

                             düşük  sağlık       V       İyilik

                                                          R

                                                          E

              Ölüm     S  A  Ğ  L  I  K          E   K  S  E  N  İ       En üst                                                                         

                                                          E                                    düzeyde 

                                                                                                 iyilik

                             En uygunsuz       K      En uygunsuz

                                                                

                             çevrede                S       çevrede beliren

                                                         

                             sağlıksızlık          E       yüksek düzeyde

     

                                                          N             iyilik

        

                                                          İ

    En Uygunsuz Çevre

                       

              Şekil 1:Dunn’un Sağlık ve Çevre Skalası

        Sağlık ve hastalık modelleri

              Sağlık ve hastalık karmaşık kavramlardır. Modeller, hastanın sağlık ve sağlık uygulamalarına karşı tavırları ile kavramlar arasındaki ilişkiyi anlamak için kullanılır.

        Yüksek düzey iyilik modeli

    Yüksek düzeyde iyilik modelini Halber Dunn (1977) geliştirmiştir. Bu model, birey, aile ve toplumun sağlık potansiyelini en yüksek düzeye getirmeyi amaçlar. Bu modelde insanlar, sahip oldukları beş yönü ile ele alınırlar;

    1.      Her birey bir bütün olarak fonksiyon görür,

    2.      Her birey dinamik enerjiye sahiptir,

    3.      Her birey bir iç dünyaya ve bir dış dünyaya sahiptir,

    4.      Her birey içi ve dış dünyası ile uyum içindedir,

    5.      Her birey enerji kullanımı ve kendini bütünleştirme ilişkisine sahiptir.

     

    Sağlık inanç modeli

              Sağlık inanç modeli, Rosenstoch (1974), Becker ve Maiman (1975) tarafından geliştirilmiştir. Bu model, bireyin inançları ve davranışları arasındaki ilişkiyi belirtir.

      Bireylerin inançlarını etkileyen faktörler,

    1.      Sağlık ve rahatsızlığa ilişkin bireysel algılar

    2.      Rahatsızlık ve sağlıkla ilgili daha erken deneyimler

    3.      Sosyokültürel bağlamlar

    4.      Yaş ve gelişimsel durum.

              Bu model; hemşirenin hastanın algılarını, inançlarını ve davranışlarını etkileyen faktörleri anlamasına ve etkili bakımı planlamasına yardım eder.

         Prewiit tarafından (1989) yapılan bir araştırmada, sağlık inançları, önleyici sağlık davranışları ve AIDS le ilgili eğitimsel materyallerin dağıtımı arasındaki ilişkiler tanımlanmıştır. Bu çalışma, hastalığın kolayca yayılabilmesi ve yüksek riskli davranışlar üzerine odaklaşmıştır. Araştırmacılar önleyici sağlık davranışlarını desteklemek için eğitici broşürler kullanmışlardır. Bu araştırmanın sonuçları, daha çok önleyici davranışlar geliştiren kendi sağlıklarına karşı bir tehlike olarak algılayan bireyleri tanımlamıştır(Perry,Potter 199; Enç,1998; Velioğlu,1999;Kılıç,2003; Çolhaoğlu,2003).

    TEMEL İNSAN GEREKSİNİMLERİ MODELİ                                                                                                 

                Maslow’un temel insan ihtiyaçları gereksinimleri modeli, hemşirelerin, temel insan gereksinimlerinin etkileşimlerini anlamak için kullandıkları bir modeldir.

    Bu modele göre, kaçınılmaz insan gereksinimleri diğerlerinden daha temeldir. Öyle ki bazı ihtiyaçlar, diğerlerinden önce karşılanmalıdır. Örneğin sevme ve ait olma ihtiyaçlarından önce fizyolojik ihtiyaçlar karşılanmalıdır(Birol, 2004; Kozıer,  Erb,  Berma, Snyder, 2001; Potter, Pery 1995). Hemşirenin hizmet verdiği bireylerin temel gereksinimlerini sağlama konusunda onlara destek olmak ve gerektiğinde bu gereksinimleri karşılamalarına yardımcı olmak  sorumluluğu vardır. Hemşirelik bakımı verilirken birey tüm yönleriyle ele alınıp değerlendirilir başta fizyolojik gereksinimler olmak üzere gereksinimleri göz önünde bulundurulur. İhtiyaçlar ortak olmasına rağmen her insanın tek olduğu unutulmamalıdır (İnanç ve ark (1998; Birol 2004).

    SAĞLIĞI GELİŞTİRME MODELİ

    Pender’in (1982,1984) sağlığı geliştirme modeli sağlığı koruyan modellere karşılık

    tamamlayıcı olmuştur. Sağlığı geliştirme modeli hastanın iyilik düzeyini geliştirmek için çalışır.  Model, hastanın bilişsel-algısal faktörleri, etki eden faktörleri ve sağlığı geliştirme davranışına katılma üzerine odaklanır (Potter, Pery 1995, Velioğlu 1999). Hemşirelikte temel amaç sağlığı koruma ve geliştirme olduğundan bu model hemşirelik açısından önemlidir.

    Klinik model

              Klinik model, sağlığın tıbbi modelini belirtir. Sağlığı hastalığın yokluğu olarak tanımlar. Hastalık, mikroorganizmalar, toksik bakteri veya virüsler veya travmanın varlığı gibi direk olarak görünebilir sapmalara göre değerlendirilir. Belirti ve semptomların göze çarpması rahatsızlığın göstergesidir. Birçok uygulamaların odağı, hastalık belirti ve semptomlarını azaltmak ve fonksiyon bozukluğu ve ağrıyı ortadan kaldırmaktır.

    TEK AJAN KURAMI

    Tek ajan kuramına göre hastalık bir müdahale veya işgal olarak tanımlanmıştır. İşgalin nedeni ise tek bir ajana bağlanmıştır ( Velioğlu 1999).

    ÇOKLU NEDEN KURAMI    

                Hastalık aynı anda etki eden birkaç faktörün etkisiyle oluşmaktadır. Çevrenin iki temel özelliği kişinin sağlığını etkilemektedir.

    -         Maddi çevre: Yaş, cinsiyet, kalıtsal özellik gibi içsel faktörler ile fizik biyolojik ve sosyal çevre gibi dışsal faktörlerin bileşimidir.

    -         Maddi olmayan çevre kalıtsal akıl, mizaç, değerler ve yaşam deneyimleri gibiiçsel ve dışsal faktörleri kapsar (Velioğlu 1999).

    Ajan –konak-çevre modeli (ekolojik SAĞLIK MODELİ)

    Ajanlar, bir hastalığı meydana getirmek için olması veya olmaması zorunlu faktördür. Biyolojik, kimyasal, fiziksel, mekanik ve psikososyal olabilir. Konak faktörleri, bir ajan tarafından enfekte veya etkilenebilme yeteneğine sahip yaşayan canlı. Hastalık için riskli insanların koyulduğu fiziksel ve psikososyal yerler ve şartlardır.  Hastalık kavramını etkileyen iç ve dış değişkeler vardır. İç değişkenler; bireysel faktörler (yaş, cinsiyet, genetik…) dış değişkenler; kültür, ekonomi, sağlık sistemi, sosyal destek, ailedir. Çevre, daha çok veya daha az olasılıklı hastalık yapan dış faktörleri içerir. (Kılıç,2003;Çolhağolu,2003).

              Ajan-çokluk-çevre modeli hastalık sebeplerinin genel teorisi içinde genişletilmiştir. Bu hemşireler için önemlidir. Çünkü hemşirelikte, çevresel, psikososyal ve yaşam stili faktörlerinin etkileri hakkında bilgiye dayanan hasta bakımının bütüncüllüğü önemlidir (Velioğlu 1999, Kozıer,  Erb,  Berma, Snyder, 2001).

    Hemşire Kuramcılarının Sağlık-Hastalık Tanımları

    Florence Nightingale: Sağlığı, iyi olma ve bireyin yeteneklerini mümkün olan en üst düzeyde kullanması olarak tanımlamıştır. Sağlık, çevre faktörlerini yönetme yoluyla hastalığın önlenmesidir. Nighingale, uyum sağlamak için bireyin yeteneğinin, çevre koşulundan etkilediğine inanmıştır. Hemşirelik bakımının temel amacı sağlığı korumak ve hastalığı iyileştirmektir. Sağlık kuralları ile hemşireliğin doğasını benzer olduğu görüşündedir (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter,Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

    Dorethea E. Orem ( kendi-kendine bakım modeli ): Sağlığı, kişinin bedensel, biyolojik ve sosyal çevresi içinde potansiyelini belli ölçüde kullanarak bir yaşam kapasitesinin olduğu bir durum olarak tanımlar.Ayrıca fiziksel, mental ve sosyal iyliği kapsayan bir bütünlük durumu olarak tanımlar (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter,Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

     

    Virginia Henderson ( hemşireliği doğası ): Sağlık tanımını açıkça belirtmemiştir.Fakat sağlığı bağımsızlıkla eş tutar. Sağlığı bireyin işlevlerini iç bileşenle ilgili olarak bağımsızca yapabilme yeteneği olarak görür. Hemşirelik bakımının amacı mümkün olan en kısa sürede bireyin bağımsızlığını kazanmasıdır. Henderson bireyin sağlığını etkileyen yaş,kültürel geçmiş,fiziksel ve entellektüel kapasite ve duygusal denge faktörlerini açıklar (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter,Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

     

     

    Martha E. Rogers ( yaşam süreci modeli ): Pozitif sağlık terimini ,sağlıklı olma, rahatsızlığının bulunmaması  olarak sembolize eder. Sağlık maksimum iyilik hali olarak ifade edilir ve hemşirelik bakımının temeli bu iyilik halinin sürdürülmesidir. (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter, Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

     

    .

    Sister Callista Roy: Sağlık, bireyin değişikliklere sürekli olarak uyum, fiziksel, psikolojik ve sosyal bütünlüğünü devam ettirme sürecidir.  .Roy’a göre birey sağlık-hastalık sürekliliğinde hareket halindedir ve sorunlarla başa çıkabilmek için adapte  olmak zorundadır. Roy daha çok sağlık üzerinde odaklanmıştır (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter,Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

     

    Roy Travelbee( kişiler arsı ilişkiler modeli ): Sağlığı subjektif ve objektif sağlık kriterleriyle tanımlamıştır. Sağlığı, fiziksel, mental ve sosyal durumdan bireyin subjektif etkileşimi olarak tanımlar (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter, Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

     

    Betty Neuman ( sistemler modeli ):İyilik, bireyin tüm bölümlerinin ve tüm alt bölümlerinin bütün sistemle uyumlu olmasıdır. Rahatsızlık, bireyin sistemleri ve alt sistemleri arsındaki uyumsuzluktur. Sağlık, iyilikten rahatsızlığa kadar olan süreklilik arasında bir nokta olarak görülür. İyilik-hastalık sürekliliği içerir, enerji akışı hasta sistem ve çevre arasında süreklidir (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter, Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

     

    Dorothy E. Johnson ( davranışsal sitem teorisi ):Sağlık, biyolojik, psikolojik, ve sosyal faktörlerden etkilenen, tanımlanması güç, dinamik bir durumdur. Stres sağlığı belirleyen önemli bir faktördür. Hemşirelik bakımının temel amacı stresi azaltarak bireyin mümkün olduğunca çabuk iyileşmesini sağlamaktır (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter, Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

     

    Hıldegard Peplau ( psiko-dinamik hemşirelik ): Sağlık , yaratıcı, yapıcı, üretken, bireysel ve toplumsal yaşamın yönetiminde devam eden insani süreçler anlamına gelmektedir. Bu nedenle sağlığın devamı için mümkün olan en kısa zamanda bireyin bağımsızlığının sağlanması gerekmektedir. Bu hemşirelik bakımının temel amacıdır (Velioğlu, 1999; Birol,2004 Potter, Perry 1999; Erdal 1993; İnanç ve ark 1998).

     

    SAĞLIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLER:

    İnsanların sağlıklarını sürdürme, koruma ve geliştirme; bireysel, kültürel ve sosyoekonomik koşullarla doğrudan ilişkilidir. Sağlığı çevresel ve bireysel faktörler pek çok faktör etkilemektedir. Bunlardan başlıcaları;

    n      CİNSİYET: Fiziksel, hormonal farklılıklar, rol farklılıkları sağlığı etkilemektedir.

    n      İŞ: Gürültü, toksik ajanlar, radyasyon, meslek hastalıkları, iş kazaları, stres sağlığı olumsuz etkileyen faktörlerdendir.

    n      ALIŞKANLIKLAR: Sigara, alkol kullanımı

    n      SAĞLIK DURUMU VE BİREYİN DURUMUNU ALGILAYIŞI: kronik hastalıklar, sakatlıklar ve bireyin sağlık durumuna yüklediği anlam (kültürel özellikler ve inançlarının etkisiyle) bireyin mevcut sağlık durumunu etkilemektedir.

    n      SOSYOEKONOMİK DÜZEY: Sağlık merkezlerinden yararlanma, beslenme, barınma özellikleri sağlık ve hastalık durumunu etkilemektedir.

    n      GEÇMİŞ YAŞAM DENEYİMLERİ: Sağlığı algılayış, hastalığa tepkiyi etkilemektedir.

    n      KÜLTÜREL VE SPİRİTÜEL ETMENLER: Sağlık davranışları ve sağlığı algılayışlarına etki eden kültürel davranışlar sağlık ve hastalığa yüklenen anlam ve hastalık durumunda yapılan uygulamalar kültürel özellikler ve inançlardan etkilenmektedir.

    n      ÇEVRESEL

    Fiziksel: Çevre kirliliği, barınma sorunları, gürültü…

    Biyolojik: hava, su toprak ve diğer canlılar…

    Sosyal: Destek sistemlerinin varlığı sağlığı etkilemektedir.

    n      PSİKOSOSYAL: Madde bağımlılığı, istenmeyen gebelik sağlığı olumsuz yönde etkileyen psikososyal durumlara örnek olarak verilebilmektedir (Öz,2004; Birol ve ark. 2004)

    Bir başka görüşe göre insan sağlığını etkileyen faktörler dört grupta incelenebilir; bunlar insan, çevre, yaşam tarzı ve sağlık hizmetleridir (Kılıç,2003)

     

    SAĞLIK SİSTEMİ

    Sağlık hizmetlerinin kişiye etkili, ulaşılabilir ve kaliteli sunulmasını sağlayan hizmetler bütünüdür. Toplumun sağlık düzeyinin geliştirilmesinde temel sağlık hizmetleri önemli rol oynamaktadır. Temel sağlık hizmetleri bir ülkenin sağlık sisteminin vazgeçilmez parçalarındandır. Temel sağlık hizmetleri koruyucu, tedavi edici ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinden oluşmaktadır. Sağlık sisteminde hizmetin sunumu hastaneler, sağlık ocağı, sağlık evi, özel tanı merkezleri, özel poliklinikler, eczaneler tarafından verilmektedir ve toplum içindeki önemli sağlık sorunlarının belirlenmesinde önemlidir. ( Velioğlu,1999; Erzurumlu,2001; Durmuş,2001)

     Koruyucu sağlık hizmetleri birinci basamak sağlık hizmetleridir. Sağlığı koruyucu uygulamalar ve hastalıkların önlenmesine yönelik girişimler birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında verilmektedir. Bu hizmetlerden bazıları bağışıklama, aile planlaması, sağlık eğitimi, çevre sağlığı hizmetleri olarak sıralanabilmektedir Bu hizmet sağlık ocakları ve sağlık evlerinde ebe, hemşire, doktor tarafından verilmektedir (Erzurumlu,2001; Durmuş 2001)

    Tedavi edici sağlık hizmetleri ikinci basamak sağlık hizmetlerini oluşturmaktadır. Sağlık görevlilerinin temel sorumluluk alanlarından biridir (Erzurumlu,2001; Durmuş 2001). Hemşirenin aktif olarak görev aldığı büyük bir sağlık ekibi tarafından hastalıkların teşhisi ve tedavi edilmesi hizmeti verilmektedir. Bu hizmetler hastanelerde verilmektedir.

    Rehabilite edici sağlık hizmetleri üçüncü basamak sağlık hizmetleri kapsamında verilmektedir. Özel dal hastaneleri özel merkezlerde bu hizmet verilmektedir. Üçüncü basamak sağlık hizmeti aynı zamanda üniversite hastanelerini de kapsamaktadır (Erzurumlu,2001; Durmuş 2001). Hemşireler ekip anlayışı içinde üçüncü basamak sağlık hizmetlerinde aktif rol almaktadır.

    Sağlık hizmetlerinin yönetimi Sağlık Bakanlığı, finansmanı ise Emekli Sandığı,Bağ-Kur, SSK,özel sigorta şirketleri, maliye tarafından verilmektedir.

    Sağlık politikalarının oluşturulması  TBMM,Devlet Planlama Teşkilatı, YÖK, Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. Ülkemizde 1920–1938 yılları arasında koruyucu sağlık hizmetleri, !938- 1960 yılları arasında bulaşıcı hastalıklarla mücadele ve tedavi edici sağlık hizmetlerine önem verilmiştir. 1960 yılından sonra kalkınma planlarıyla sağlık politikaları belirlenmiştir. 2005’te her dönemde uygulamaya getirilmek istenen genel sağlık sigortası konusunda somut adım atılıp sağlıkta dönüşüm projesi pilot bölgede uygulamaya başlanmıştır (Erzurumlu,2001; Durmuş 2001; Çağlayan 2001)

    21. YÜZYILDA HERKES İÇİN SAĞLIK

    Temel Sağlık Hizmetleri (TSH) denildiğinde akla, “Alma Ata Bildirgesi- (1978)” gelir. Alma Ata Bildirgesi, uluslararası bir sağlık sözleşmesi niteliğindedir ve sağlık hizmetleri açısından bir çok yeni düzenlemeler gerektiren öneriler içermektedir. Alma-Ata Bildirgesi’nde sağlığın temel insan haklarından biri olduğu ve bunun seviyesinin yükseltilmesinin sağlık sektörü için olduğu kadar diğer bir çok sosyal ve ekonomik sektörler için de önemli bir amaç olması gerektiği vurgulanmıştır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin arasında var olan sağlık hizmetlerindeki eşitsizliğin en yüksek derecesine ulaştığının kabulüyle, bunun tüm ülkelerin ortak sorunu olduğu noktasına dikkat çekilmiştir. Ekonomik ve sosyal kalkınmayı devam ettirmede ve dünya barışının korunmasında sağlığın rolü ortaya konarak, sağlık hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesinin, toplumun ve bireyin hem hak, hem de görevi olduğu ifade edilmiştir. Bu hedefler;

    1.       Avrupa bölgesinde sağlık dayanışması ile üye ülkeler arasındaki farklılıkları azaltmak

    2.       Ülkelerde hakkaniyeti gözeterek varolan sağlık düzeyi farklılıklarını azaltmak

    3.       Üreme sağlığının geliştirilmesi ile yaşama sağlıklı başlangıç

    4.       Toplumun gelişmesi için gençlerin sağlığını koruyup geliştirmek

    5.       Yaşlıların sağlık potansiyellerini tam olarak kullanarak toplumda rollerini korumak

    6.       Ruhsal iyilik halini geliştirmek

    7.       Bulaşıcı hastalıkları eradike, elimine ya da azaltmak

    8.       Kronik hastalıkların olumsuz etkilerini azaltmak

    9.       Şiddet ve kazaların etkilerini azaltmak

    10.   Sağlıklı ve güvenli fizik çevrede yaşamak

    11.   Sağlıklı yaşam biçimini benimsemek

    12.   Alkol, ilaç ve tütüne bağlı zararları azaltmak

    13.   Sağlıklı ortamlarda yaşamak

    14.   Çok sektörlü sağlık sorumluluğu yaratmak

    15.   Esnek ve duyarlı bir entegre sağlık sistemi oluşturmak

    16.   Hizmet yönetimlerini sonuçlarla değerlendirmek

    17.   Sürdürülebilir finansman ve kaynak tahsisine sahip olmak

    18.  Sağlık insan kaynaklarını geliştirmek

    19.   Kanıta dayalı politika ve uygulamalar için bilgi üretmek ve yaymak

    20.   Bireyler, kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşu tüm tarafları harekete geçirmek

    21.   Bölgesel ve yerel sağlık politikalarını alt yapı, süreç ve yenilikçi liderlikle desteklemek (Bulut,2001)

    SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM

    Amaç sağlık hizmetlerinin etkili, verimli, eşit bir şekilde organizasyonu, finansmanı ve sunulmasıdır. Projenin temel ilkeleri; desentralizasyon, sürdürülebilirlik, insan merkezlilik, güçler ayrılığı, gönüllülük, katılımcılık, rekabet, kalite gelişimi, uzlaşmacılıktır. Sağlıkta dönüşüm sisteminde;

             Planlama ve denetleme Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülecek,

             Finansman Genel Sağlık Sigortası ile sağlanacak (kurumlar finanse edilmeyecek)

             Koruyucu hekimlik gelişecek

             İnsanlar hekim seçebilecek

             Aile hekimliği ve hemşireliği gelişecek

             Sağlık kuruluşları belediye, il özel idare, üniversitelere bağlı veya özel olacak

             Sağlık personeli sözleşmeli çalışacak

             Bilgi sistemi ağı geliştirilecek

             Performans yönetimi getirilecek

             Ulusal ilaç kurumu ve tıbbi cihaz kurumu kurulacak (sağlik.gov.tr; KTO, 2004)

    SİSTEMİN GETİRECEKLERİ:

             Hastaneler işletme haline gelecek

             I. Basamak sağlık hizmetleri özelleşecek

             Ekip anlayışından uzaklaşılacak

             Sağlık hizmeti piyasa kuralarına bırakılacak

             Sağlık temel hak olmaktan çıkıp mal haline gelecek

             Sağlık personelinin iş güvencesi ortadan kalkacak (sağlik.gov.tr; KTO, 2004)

    KAYNAKLAR:

    1.      Potter  P.A.,Perry A.G., (1999), “Basic Nursing a Critical Thinking Approach” Fourth edition, Mosby.

    2.      Potter  P.A.,Perry A.G., (1995), “Basic Nursing Theory and Practice : Health  and Wellness” Third edition,Mosby.

    3.      Velioğlu,P. (1999), ”Hemşirelikte Kavram ve Kuramlar” İstanbul.

    4.      Jormfeldt H., Svenderg P., Arvidsson B., (2003), “Journal of  Psychiatric and Mental Health Nursing : Nurses’ Conceptions of How Processes Are Promoted İn Mental  Health Nursing”,10,608-615

    5.      Chitty K.K. (1997), ”Professional Nursing: Concepts and Challenges” Second edition,1997.

    6.      Kozıer, B., Erb, G., Berma, A.,Snyder, S.,  (2001), Fundamentals of Nursing 7. Edition.

    7.      Birol L. (2004), “Hemşirelik Süreci: Hemşirelik Bakımında Sistematik Yaklaşım”3.Baskı Etki Matbaacılık,İzmir.

    8.      Birol,L., Akdemir,N.,Bedük,T., (2004),İç Hastalıkları Hemşireliği, İstanbul.

    9.      Öz, F. (2004), Sağlık Alanında Temel Kavramlar.

    10.  Ayaz,S., Tezcan,S., Akıncı, F. (2005), “Hemşirelik Yüksekokulu Öğrencilerinin Sağlığı Geliştirme Davranışları” Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 9(2) 26-34.

    11.  Enç, N. (1998), “Kalp Yetersizliği Olan Bireylerin Sağlığı Geliştiren Davranışlarının Değerlendirilmesi” İstanbul Üniversitesi Florance Nıghtingale Hemşirelik Yüksekokulu yayınlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul

    12.  Erdal, E. (1993), “Sağlık-Hastalık Kavramı” Hemşirelikte Temel İlke ve Uygulamalar, İzmir.

    13.  Leddy S., Pepper M. (1993), “Conseptual Bases of Professional Nursing” Third edition,J.B. Lippincott Company.

    14.  İnanç,N; Hatipoğlu,S; Yurt, V.; Avcı, E.; Akbayrak, N.; Bekiroğlu, M.; Öztürk, E. (1998), Hemşirelik Esasları, GATA Hemşirelik Yüksekokulu Yayınları, Yayın no:5, Ankara.

    15.  Ergül,Ş. (2005), Yoksulluk Sağlık İlişkisi, Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 8(2) 95-104.

    16.  Kılıç, B. (2003), Kapitalizm ve Sağlık; Toplum ve Hekim, 18(3), 162-165.

    17.  Çolhaoğlu,M. (2003), “İdeoloji ve Sağlık, Toplum ve Hekim, 18(3), 175-176.

    18.  Bulut,A. (2001) “ Uluslar arası Halk Sağlığı Kongresinin Ardından” Hacettepe Toplum Hekimliği Bülteni, 22(1).

    19.  Erzurumlu, K., (2001), Sağlık Sistemimiz Üzerine, Yeni Türkiye Sağlık Özel Sayısı 6, (39), sy: 157-173.

    20.  Durmuş, O., (2001), 2000’lerin Türkiye’sinde Sağlık, Yeni Türkiye Sağlık Özel Sayısı 6, (39), sy: 11-23.

    21.  Çağlayan, S., (2001), Sağlık Sistemimiz ve Sağlıkta Yeniden Yapılandırma Üzerine Yaklaşımlar, Yeni  Türkiye Sağlık Özel Sayısı 7, (40),

    22.  Sağlıkta Dönüşüm Programı Halka Hekimlere ve Sağlık personeline Ne Getiriyor?, (2004), Türk Tabipler Birliği Yayınları, Kocaeli Tabip Odası

    23.  ……http//www.sağlik.gov.tr

  •  03-02-2007, 0:31 2070 Cevap 2051

    Cevap : sağlık kavramı üzerine yükseklisans kavram dersi ödevim: kaynakça gösterilemez ama kullnılabilir

    çalışma için teşekkürler
    BiRlİkTeN KuVvEt DoĞaR
  •  09-12-2007, 19:50 36928 Cevap 2070

    Cevap : sağlık kavramı üzerine yükseklisans kavram dersi ödevim: kaynakça gösterilemez ama kullnılabilir

    emeğine sağlık.tşk ler.
    BaCıLaR
RSS haberlerini XML olarak görüntüle

Etkinliklerimiz

2. Ulusal Temel Hemşirelik Bakımı Kongresi'ndeydik
İstanbul - 27/09/2012


11. Ulusal Hemşirelik Öğrencileri Kongresi'ndeydik
Bursa - 26/04/2012


İkovan İnsan Kaynakları Eğitim Ve Danışmanlık Hiz.Ltd. Şti. Türkiye İş Kurumu 15.09.2011 tarih ve 492 no'lu izin belgesi ile Özel İş İstihdam Bürosu olarak faaliyet göstermektedir.
4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu gereğince iş arayanlardan ücret alınması yasaktır. 

Copyright  © 2004-2013 İkovan İnsan Kaynakları Eğitim Ve Danışmanlık Hiz.Ltd. Şti.
Forum Kullanım Şartları
İstihdam Sözleşmesi